Festiwale folkowe 2016 (przegląd)

Najważniejszym przejawem żywotności muzyki folkowej są koncerty, a kwintesencją owych spotkań z muzyką graną na żywo są festiwale. Oczywiście, to właśnie festiwale, najczęściej kilkudniowe, ze względu na swój rozmach są najbardziej spektakularnym wyrazem scenicznej siły folku.

Wartością festiwali jest nie tylko prezentacja najnowszych dokonań przedstawicieli krajowej sceny. Miernikiem ich rosnącego znaczenia jest też udział zaproszonych gości ze świata. Ich obecność nie tylko wzbogaca jakość czy poziom folkowych festiwali. Daje też publiczności szansę na obcowanie z wybitnymi przedstawicielami muzyki świata, a w dodatku staje się niewątpliwą inspiracją dla kolejnych pokoleń krajowych muzyków.

Etno Kraków

W dniach 5–10 lipca trwał festiwal „Etno Kraków / Rozstaje”. Łączy on w sobie piękną tradycję odbywającego się od siedemnastu lat festiwalu „Rozstaje/Crossroads” oraz rozmach z jakim związany był o rok wcześniejszy „Etno Kraków”, szyld współtworzony przez „Rozstaje” i „Euroradio Folk Festival”.

W jego ramach w 2016 roku wystąpili cenieni i uznani artyści z wielu krajów świata. Byli to: Buika (Hiszpania), Gulaza (Jemen / Izrael), El Naan (Hiszpania), A Filetta (Francja), Trad.Attack! (Estonia), Twelfth Day (Szkocja), Iberi (Gruzja), Sans (Wielka Brytania / Finlandia / Armenia), Kalascima (Włochy), Mokoomba (Zimbabwe) oraz Jojo Abot (Ghana / Szwecja). Współpracę krajowych i zagranicznych wykonawców przyniosły koncerty zespołów: polsko-ukraińskiego Dagadana oraz polsko-amerykańskiego Maciej Fortuna Quartet z programem Zośka.

Polską scenę folk / etno reprezentowali w Krakowie: Joanna Słowińska z programem Polesie, InFidelis, trio Sefardix z programem Maggid, Kujawska Atlantyda (czyli Justyna Piernik, Zdzisław Piernik, Janusz Prusinowski i inni muzycy), Jacek Hałas z programem Pieśni przygodne, Gęsty Kożuch Kurzu oraz Warszawski Sekstet Sentymentalny. Koncertom towarzyszyły, m.in. projekcje filmów, zabawy taneczne z muzyką tradycyjną, a także liczne warsztaty.

Mikołajki Folkowe

Mikołajki Folkowe to najdłużej nieprzerwanie odbywający się polski festiwal folkowy. Jego organizatorem jest Stowarzyszenie Animatorów Ruchu Folkowego. W dniach 8–11 grudnia 2016 roku odbyła się 26. edycja festiwalu. Poza tradycyjnym konkursem „Scena Otwarta” zabrzmiały m.in. koncerty zaproszonych gości zagranicznych. Wystąpili: Urmuli z Gruzji, Dafnavazan Molana z Iranu, Pushkin Klezmer Band z Ukrainy oraz węgierski Besh O Drom. Polska scenę folkową reprezentowała Orkiestra św. Mikołaja. Do udziału w festiwalu zaproszono też muzyków ludowych. Były to kapele Jacka Bursy z Guzowa, Kacpra Ciasia z Błaszkowa, Romana Wojciechowskiego z Tomaszowa Mazowieckiego i Kapela Dudziarska Manugi z Bukówca Górnego. Koncertom towarzyszyły warsztaty i wystawy oraz konferencja naukowa.

Nowa Tradycja

19. edycja festiwalu Polskiego Radia „Nowa Tradycja”, organizowanego przez Program 2 rozgłośni, trwała od 11 do 15 maja. Poza Konkursem Muzyki Folkowej i występami laureatów konkursów na Fonogram Źródeł 2015 oraz Folkowy Fonogram Roku 2015, w jego programie znalazły się: koncert Muzyka Źródeł „Lasowiacy”, uroczystość wręczenia Nagrody Polskiego Radia „Muzyka Źródeł” – którą otrzymały Wiesława Gromadzka z Kamienia Dużego k. Skrzynna i Anna Andruszkiewicz z Wiżajn na północnej Suwalszczyźnie – oraz występy zespołów Banda Nella Nebbia (laureat Grand Prix 2015) i Warszawska Orkiestra Sentymentalna (promująca swą debiutancką płytę). Wystąpili też specjalni goście zagraniczni: Duo Limani Izeri and Quawal z Macedonii oraz wybitny hinduski gitarzysta Debashish Bhattacharya, któremu towarzyszył jego rodak Gurdain Rayatt. 

Z Wiejskiego Podwórza

XXI Festiwal Wielu Kultur i Narodów „Z Wiejskiego Podwórza” odbył się w miejscowości Czeremcha w dniach 22-24 lipca. Jego organizatorem było Stowarzyszenie Miłośników Kultury Ludowej i Gminny Ośrodek Kultury w Czeremsze. Wystąpili: Czeremszyna (Polska), Gypsy Ska Orquesta (Wenezuela), Cimbaliband (Węgry), Oratnitza (Bułgaria), Mosaik (Polska),  Kapela Maliszów (Polska), Light In Babylon (Turcja),  Dobranotch (Rosja), Mokoomba (Zimbabwe). Odbył się też III Przegląd Muzykujących na Harmonijkach Ustnych oraz inne wydarzenia: konferencja, spektakl z udziałem mieszkańców Czeremchy, wystawy, pokazy filmów, warsztaty.

 Skrzyżowanie Kultur

Historia warszawskiego Festiwalu „Skrzyżowanie Kultur” sięga 2005 roku. Dwunasta edycja odbyła się w dniach 24 września – 1 października. Imprezę zorganizowała Stołeczna Estrada tradycyjnie już w namiocie festiwalowym przed Pałacem Kultury i Nauki. Wystąpili: Renata Rosa (Brazylia), Susana Baca (Peru), Ghada Shbeir (Liban), Tim Eriksen (USA) i Omar Sosa (Kuba), Trebunie-Tutki (Polska) i Urmuli Quintet (Gruzja), Kalakan (Kraj Basków, Francja), Chouk Bwa Libète (Haiti) oraz Ester Rada (Izrael).

Szczególnym wydarzeniem był, tradycyjny już, koncert Sounds Like Poland, będący prezentacją polskiej sceny folkowej. Wystąpili: Čači Vorba, Tęgie Chłopy i Motion Trio. Występom towarzyszyły panele i warsztaty.

Ethno Port

Festiwal „Ethno Port Poznań”, organizowany przez Centrum Kultury Zamek, odbył się w dniach 17–19 czerwca. Podczas dziewiątej edycji wystąpili: Vardan Hovanissian & Emre Gültekin (Armenia/Turcja), Debashish Bhattacharya (Indie), Tarek Abdallah & Adel Shams El-Din (Egipt), Kalàscima (Włochy), Lo Còr De La Plana (Francja), Rabasa (Holandia / Wyspy Zielonego Przylądka), Ionică Minune Band & Alex Simu (Rumunia), Moh! Kouyate (Gwinea) oraz Chicuelo (Hiszpania). Wystąpili też przedstawiciele krajowej sceny folkowej i inspirowanej tradycją: Karolina Cicha z pakistańskim artystą Shafqat Ali Khanem,  Banda Nella Nebbia, Raphael Rogiński & Genowefa Lenarcik z premierową prezentacją projektu Żywizna, Gramy!, czyli „Podhalańscy muzycy tradycyjnie i folkowo” oraz Dom Tańca Poznań.

Wszystkie Mazurki Świata

Ósma edycja festiwalu ”Wszystkie Mazurki Świata” odbyła się w dniach 18–23 kwietnia pod hasłem „PoGRAnicza”. Ideą festiwalu jest prezentacja oryginalnej wiejskiej muzyki oraz twórczości ściśle do niej nawiązującej. Właśnie w tym drugim aspekcie wolno umieszczać go w katalogu festiwali folkowych. Rozwój miejskiej muzyki rekonstruowanej wynika m.in. z dynamicznego rozkwitu sceny folkowej we wcześniejszych latach.

Jednym z głównych punktów programu był koncert polsko-ukraiński Wesele z Wołynia. Świat, którego nie ma. Wystąpili m.in. Zespól Śpiewaczy Ewy Grochowskiej, Dziczka, Krosna (Ukraina). Z kolei w ramach koncertu Wiejskie Kluby Tańca wykonawcami byli: Kapela Kmity, Maciej Żurek, Stefan Gaca, Kapela Witaszewiacy, Maria Stepień, Kazik Nitkiewicz, Kapela Piecyka, Wiesława Gromadzka z kapelą, Wesoła Trójka, Kapela Zdzisława Kwapińskiego i Tadeusza Salbuta, Zawołany Skład Weselny, Kapela Lipców, kapela Stachury, Marcin Drabik.

Chodzony, polonez, ,,polska” to z kolei tytuł koncertu polsko-szwedzkiego, podczas którego wystąpili: Jan Szymański i Czeslaw Kocemba z uczniami (kapela Diabubu), Kapela Brodów, Paweł Iwaszkiewicz, Justyna Piernik, Bartosz Izbicki, szwedzki Balgetingen oraz Royal College of Music ze Sztokholmu. Wśród imprez towarzyszących odbyły się m.in. targowisko instrumentów, konferencja naukowa, prezentacje filmowe i wystawy.

W dniach 25-26 listopada odbyła się jesienna odsłona festiwalu, w programie której znalazł się wieczór Kolberg po żydowsku – spotkania z wiejską muzyką żydowską, a także koncert Polska – Ścieżki Tańca finalizujący projekt o tej samej nazwie, dotyczący polskich inspiracji w szwedzkiej muzyce tradycyjnej.

 Globaltica

W dniach 20-23 lipca w Gdyni odbyła się dwunasta edycja Festiwal Kultur Świata „Globaltica”. Gościli na niej uznani artyści zza granicy, m.in. Çiğdem Aslan i Tahir Palalı (Turcja), Garmarna (Szwecja), Fanfare Ciocărlia (Rumunia), Ngawang Lodup (Tybet), Diabel Cissokho (Senegal), Rancho Aparte (Kolumbia), Monsieur Doumani (Cypr), Damily (Madagaskar), Egyptian Project (Egipt/Francja). Polską scenę reprezentowała Kapela Maliszów.

Brave Festival

W dniach 1-15 lipca odbył się we Wrocławiu po raz kolejny Festiwal „Brave”. Jego główne hasło brzmiało: Outcasts / Wykluczeni. Wśród najistotniejszych wydarzeń znalazły się koncerty. Wystąpili m.in. Aeham Ahmad – przedstawiciel palestyńskiej mniejszości w Syrii, Bakri Ki Mashakjogini i Cyganie ze wschodniego Radżastanu, zespół bębniarzy DeafBeat tworzony przez siedmioro niesłyszących artystów z Kuala Lumpur oraz Musicians without Borders, zespół tworzony przez artystów pochodzących z Palestyny.

Jarmark Jagielloński

Szczególnym wydarzeniem podczas odbywającego się w Lublinie w dniach 12–14 sierpnia Jarmarku Jagiellońskiego był koncert Re: tradycja. Był on zwieńczeniem telewizyjnego cyklu Szlakiem Kolberga. Gwiazdy muzyki popularnej spotkały się tam z wybitnymi muzykami ludowymi:

Gaba Kulka z Marią Siwiec i kapelą Niwińskich, Czesław Mozil ze Sławomirem Czekalskim, Mateusz Pospieszalski  z Tęgimi Chłopami i Stanisławem Witkowskim, Tymon Tymański ze Stanisławą Galicą-Górkiewicz, Adam Strug z Bronisławą Świder, Krzesimir Dębski ze Stanisławem Głazem, Bronisławem Rawskim i Zbigniewem Butrynem.

Podczas festiwalu wystąpili także: Kapela Brodów, Joanna Słowińska, Zofia Sulikowska z Wojsławic oraz Zespoły Śpiewacze Kół Gospodyń Wiejskich z gminy Jabłonna. Zagranicznym gościem była Maarja Nuut, znakomita skrzypaczka i wokalistka z Estonii.

Pannonica Folk Festival

Czwarta edycja festiwalu „Pannonica” odbyła się w dniach 25-27 sierpnia w miejscowości Barcice nad Popradem koło Starego Sącza. Jest to, jak zapewniają organizatorzy, „najważniejszy festiwal kultury bałkańskiej w Polsce”. Wystąpili na nim: Rumuńska Mahala Rai Banda, węgierskie Parno Graszt i Duna Gyöngye, Balkansambel ze Słowacji, Dzambo Agusevi Orchestra z Macedonii, serbski Dejan Petrovic Big Band oraz Terne Chave z Czech. Zaprezentowali się też polscy artyści: Chudoba, Sharena, Dikanda i Balkanscream.

Turniej Muzyków Prawdziwych

Dopełnieniem prezentacji  konkursowych Turnieju Muzyków Prawdziwych, który odbył się w Szczecinie  w dniach 1-4 września, były koncerty zaproszonych gości. Wystąpili m.in.: Orkiestra Symfoniczna Filharmonii w Szczecinie, Męska Grupa Śpiewacza Ryki, Lewkowianie, Sokotuchy, Zespół Pieśni i Tańca Szczecinianie, szwedzka grupa Limbohofvet oraz Tęgie Chłopy. Wspólny program Pieśni zbójnickie przedstawili Krzysztof Trebunia-Tutka i Tymon Tymański.

Folkowisko

W 2016 roku impreza odbyła się w dniach 7-10 lipca w Gorajcu k. Cieszanowa. Wystąpili m.in. Orkiestra św. Mikołaja, Angela Gaber Trio, Sviatyj, Swada, Tadirindum, Ewelina Koniec i Bianka Szałaty, Joryj Kłoc z Ukrainy oraz przedstawiciele muzyki tradycyjnej: Orkiestra Dęta ze Zdziłowic i Kapeli Pawlaki z Cieszanowa.

Ethniesy

Czwarta edycja festiwalu Ethniesy odbyła się w Bydgoszczy w dniach 10-13 marca. W trakcie festiwalu w Miejskim Centrum Kultury wystąpili m.in. Adam Strug z zespołem, Ola Bilińska i Berjozkele, Lautari, Dagadana oraz Niewte. Koncertom towarzyszyły warsztaty muzyczne, wystawy i spotkania.

Festiwale muzyki żydowskiej

Festiwale muzyki żydowskiej są areną prezentacji bardzo różnorodnej twórczości. Jednakże przedstawiciele nurtu muzyki nawiązującej do tradycji judaistycznej, klezmerskiej od lat (a nawet od dekad) z sukcesami pojawiają się w kręgu folkowym.

Nowa Muzyka Żydowska

Siódma edycja Festiwalu „Nowa Muzyka Żydowska” odbyła się w Warszawie od 14 do 17 kwietnia.  Impreza ta – jak podkreślają organizatorzy – „konsekwentnie dąży do odczytania szeroko pojętej żydowskiej tradycji muzycznej jako swoistego pierwiastka, który inspiruje współczesnych twórców”. Wystąpili m.in. Bum Bum Orkestar, Klezmafour, Marcin Olak Quartet, Jacaszek & Vocal Varshe, międzynarodowy Rotfront. Trio DJ Lenar–Czerniewicz–Pałosz przedstawiło koncert – misterium będący hołdem dla polskiej tradycji kantonalnej. Zaprezentowało się także trio Sefardix w programie Maggid.

Festiwal Kultury Żydowskiej

Festiwal Kultury Żydowskiej odbył się po raz dwudziesty szósty w Krakowie w dniach 25 czerwca – 3 lipca. W jego ramach odbyły się m.in. koncerty śpiewu kantoralnego, podczas których zaprezentowali się m.in. Benzion Miller, Yaakov Lemmer, Avraham Kirshenbaum (wszyscy z USA), Chór Wielkiej Synagogi w Jerozolimie oraz miejscowa Sinfonietta Cracovia. Wystąpili też, m.in. Kronos Quartet (USA) wspólnie z Davidem Krakauerem (USA), amerykańsko-węgierska The Glass House Orchestra prowadzona przez Franka Londona, amerykańsko-niemiecki The Brothers Nazaroff oraz pochodzący z Izraela: Diwan Saz, trio Totemo i Ouzo Bazooka. Polską scenę reprezentowała Ola Bilińska z projektem Libelid.

Tabory

Szczególnym wyrazem aktywności środowiska wielbicieli muzyki tradycyjnej i rekonstruowanej są letnie spotkania wyjazdowe. Stowarzyszenie Dom Tańca organizuje od wielu lat (w różnych regionach Polski) Tabory – „szkoły tradycji”. Mają one charakter warsztatów poświęconych polskiej muzyce tradycyjnej w jej autentycznej, niestylizowanej postaci. Tradycyjny już Kielecki Tabor Domu Tańca w Sędku w południowej części Gór Świętokrzyskich odbył się w dniach 31 lipca – 7 sierpnia.

Odbył się również Tabor Wielkopolski 2016 pod hasłem Akcja Wokół Wesela. Miał on miejsce w dniach 18-24 lipca w Starej Krobii (między Krobią a Gostyniem).

Ponadto Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Wsi Karpackiej „Karpatka” po raz kolejny zorganizowało, w dniach 3-9 lipca, Rodzinny Tabor w Zawadce Rymanowskiej.

Płyty

Nie należy też pomijać ważnych dokonań fonograficznych, często promowanych w ramach festiwali. Wśród najważniejszych były płyty, które nagrali m.in. Ola Bilińska (Libelid), Trebunie-Tutki & Quintet Urmuli (Duch gór), Raphael Rogiński i Genowefa Lenarcik (Zaświeć Niesiącku and other Kurpian songs), Karolina Cicha & Shafqat Ali Khan (Poland - Pakistan. Music without Borders), Maria Pomianowska (Stwórco łaskawy i The Voice of Suka), Hańba! (Hańba!), Mosaik (Wolno), Dagadana (Meridian 68) czy Ania Broda (Thousand Lakes).

Tomasz Janas
2017-03-26

Kategorie

Muzyka klasyczna